Doelstelling

Zorg voor Veilig werd eind 2008 gezamenlijk opgepakt door het NEO (Netwerk Eerstelijns Organisaties) en de LVG in het kader van VWS beleid om patiëntveiligheid te bevorderen. 

Doel was dat de eerste lijn de risico’s voor individuele patiënten duidelijk in beeld ging krijgen, tijdig in zou grijpen als risico’s zich voordoen en acties zou ondernemen om ze te voorkomen. “Toenemend bewustzijn van de eigen invloed van zorgverleners op patiëntveiligheid en een veilige meld- en bespreekcultuur zijn voorwaarden voor succes”.

Toolkit

Een concreet doel van Zorg voor Veilig was een Toolkit Patiëntveiligheid voor de eerste lijn in te richten. In de loop der jaren is deze Toolkit goed gevuld geraakt.
Risicogebieden en draagvlak
In samenspraak met NEO-partners, LVG en inhoudelijke experts vanuit patiënten (NPCF) en onderzoeksland (iBMG) werden negen typische eerstelijns risicogebieden gedefinieerd, waarvan er vier met medicatieveiligheid te maken hebben. Een breed draagvlak kwam tot stand door de inhoudelijke betrokkenheid en de inzet van de hoogrisicoberoepsgroepen en vanaf 2010 ook de laagrisicoberoepsgroepen.

Handen uit de mouwen op de multidisciplinaire werkvloer

Achttien multidisciplinaire aanjaagprojecten vonden plaats waarmee het veld tevens in sterke mate bijdroeg aan de ontwikkeling van de Zorg voor Veilig modules. In een volgend stadium zijn op zeventien plekken in Nederland patiëntveilige werkwijzen ingevoerd in ‘zelf-doen’ projecten. Uit navraag bij alle vijfendertig projecten (eind 2012) blijkt dat de beoogde p-d-c-a methode goed werkt: bijna nergens is de geïnitieerde aanpak weggezakt. De nieuwe werkwijzen blijken goed ingebed te zijn in de praktijk en regelmatig vinden er evaluatie- en bijstelbijeenkomsten plaats. Hier en daar is sprake van uitbreiding van de werkwijzen in de omgeving van de oorspronkelijke projecten.
Veilig Incident Melden
“Laten we niet straks allerlei verschillende manieren hebben om incidenten te melden en registreren”. Met dit eensgezinde uitgangspunt van de beroepsgroepen kon in samenwerking met het centrale landelijke meldpunt voor medicatie-incidenten ( Portaal Patiëntveiligheid) VIM Digitaal voor de eerste lijn tot stand komen. VIM Digitaal is een gedigitaliseerde, systematische en beroepsspecifieke wijze om incidenten te beschrijven, te analyseren en met beroepsgenoten te delen zodat een hele discipline ervan kan leren. Inmiddels hebben vijf beroepsgroepen zich verbonden aan deze wijze van incident melden: huisartsen, verpleging en verzorging, fysiotherapeuten, diëtisten en tandartsen. Om de systematische aanpak te stimuleren, ook als er (nog) geen beroepsspecifieke vragenlijst is, blijft op het Portaal Patiëntveiligheid (www.medicatieveiligheid.info) een niet-beroepsgebonden, “print-only” formulier beschikbaar , voor gebruik in eigen (praktijk)omgeving. Zorg voor Veilig droeg ook bij aan de promotie en uitvoering van de nationale meldweken in 2011 en 2012, die als themaweken vanaf 2014 op de agenda van de eerste lijn blijven.

Conferenties, theatervoorstelling en PR

Er vonden twee Zorg voor Veilig conferenties plaats: een in 2011 met een breed eerstelijnspubliek en een in 2012 met sleutelfiguren die zich o.a. bogen over “Hoe verder?”. De speciaal voor en door Zorg voor Veilig ontwikkelde theatervoorstelling “Oog in oog” trok bij elkaar een kleine 2000 bezoekers, die elk in hun eigen omgeving het gedachtegoed kunnen uitstralen. 

Uitwaaierende PR-activiteiten als interviews, nieuwsberichten, nieuwsbrieven, artikelen, LinkedIn groep, verspreiding van (berichten over) de Zorg voor Veilig modules en signaalkaartjes, grootschalige verspreiding van de quick scans, presentaties op congressen, in Zorgpoort en op de internationale Linnaeus conferentie in 2011. De projectleidersbijeenkomsten bij VWS waren inspirerend en voor Zorg voor Veilig steunend voor de gekozen weg.

Scholing

Twee scholingsbijeenkomsten vonden plaats voor (o.a.) ROS-medewerkers evenals twee “train de trainer” bijeenkomsten. Via de HBO-raad zijn afdelingen en docenten van HBO-zorgopleidingen geattendeerd op de aanwezigheid van praktische leermaterialen.

Slotsom

Eind 2013 kan het project geslaagd genoemd worden in de zin dat het de gewenste impact heeft gehad:

  • patiëntveiligheid staat landelijk, regionaal en lokaal - zij het beginnend -op de kaart
  • het veld kan weten hoe invulling te geven aan veilig werken om schade te voorkomen
  • werken aan patiëntveiligheid kan in de eerste lijn op een redelijk positief imago rekenen.

Toekomst

Als afsluiting van de projectfase zijn door Zorg voor Veilig adviezen voor de sector, de ROS’en, verzekeraars, patiënten en de beroepsopleidingen opgesteld. Financiering door NEO houdt de toolkit beschikbaar op het vertrouwde www.zorgvoorveilig.nl. Deze site wordt de komende jaren beheerd door NHG . De beroepsorganisaties zelf namen eind 2012 als hoofdverantwoordelijken voor het stimuleren van patiëntveiligheid binnen hun vakgebied de vlag van Zorg voor Veilig over.

Het was een intensief, zinvol, inspirerend en vaak hartverwarmend project dat met behulp van heel velen tot een goede mijlpaal heeft geleid. Wij als projectleiding blijven zeggen “Patientveiligheid is niet voorbij. Nu is het een kwestie van doorgaan!”.

Els

Vlnr: Els Eijssens, Yvonne van Oosterhout, Anneke Venema

Snel naar...